السيد علي الحسيني الميلاني
200
جواهر الكلام في معرفة الإمامة والإمام (فارسى)
توجه به اين كه دليلهاى قطعى از عقل و نقل بر عصمت ايشان داريم ، قهراً آن چه با اين معنا به ظاهر منافات داشت را بايد به گونهاى رفع تنافى كنيم و اگر نتوانستيم ، سكوت مىكنيم كه اين همان مقتضاى قاعده است . شبههء دوم : سهو پيامبر در روايات شيعه و اهل سنّت « 1 » وارد شده است كه پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه وآله در نمازشان مرتكب سهو شده و پس از نماز ، شخصى از صحابه به نام ذو الشمالين يا ذو اليدين به ايشان تذكّر داده است . اين روايت به روايت ذواليدين يا ذو الشمالين معروف شده و در مسند احمد و صحيح بخارى از ابوهريره آمده است . « 2 » در كتابهاى شيعه نيز روايتى به سند صحيح وجود دارد كه بر اساس آن پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه وآله براى نماز صبح بيدار نشدند و نمازشان قضا شد . اين روايت هر چند سندش صحيح باشد ، بايد آن را تأويل كنيم ، و اگر قابل تأويل نيست بايد آن را طرح و لا أقل دربارهء آن سكوت كنيم ، زيرا - چنانكه گذشت - اين قبيل روايات با ادلهء محكمى كه به روشنى عصمت پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه وآله را اثبات مىكنند در تعارض است و در مقام تعارض ظاهرى ميان دو دسته روايات ، بايد ميان آنها را جمع نمود و يا ظهور روايت معارض را با نص روايات محكم تأويل كرد و اگر هيچ يك از اين دو امر ممكن نبود ، بايد دربارهء روايت به ظاهر معارض سكوت كرد . اين قاعدهاى است كه در طول تاريخ علما شيعه به آن عمل كردهاند . البته بايد بدانيم كه حتى اگر فقهاء تصريحاتى بر ردّ و انكار چنين احاديثى نداشتند و يا ما از كلمات ايشان اطلاعى نداشتيم ، بايد بر اساس اين قاعده عمل كنيم .
--> ( 1 ) . الكافي : 3 / 355 - 356 / ح 1 ؛ من لا يحضره الفقيه : 1 / 359 / ح 1031 ؛ بحار الأنوار : 17 / 104 / ح 11 . ( 2 ) . مسند أحمد : 2 / 271 و 284 ؛ صحيح البخاري : 2 / 66 و 8 / 132 .